Phân biệt về động mạch, tĩnh mạch, mao mạch

Mạch máu gồm 3 loại là: động mạch, mao mạch và tĩnh mạch có vai trò quan trọng trong hệ thống tuần hoàn máu. Vậy chúng có đặc điểm như thế nào và khác nhau như thế nào? Làm sao để phân biệt 3 loại mạch này?
 

Động mạch, mao mạchtĩnh mạch góp phần tạo nên hệ thống tuần hoàn khép kín. Động mạch đảm nhiệm vai trò mang máu đi từ trái tim, mao mạch giúp trao đổi nước và các chất trong máu, tĩnh mạch có nhiệm vụ mang mạch máu quay trở lại tim. Ngoài ra, động mạch, mao mạch và tĩnh mạch còn có cấu tạo, phân bố và ảnh hưởng tới các phần khác của cơ thể.
Dưới đây là những hiểu biết cơ bản về 3 loại mạch máu này:

1. Động mạch là gì?

- Cấu tạo của động mạch:
Ðộng mạch có chức năng đưa máu từ tim về mao mạch. Cấu tạo của động mạch gồm nhiều ống dẫn đàn hồi. Từ động mạch, các mạch máu được phân nhánh, cơ chế của động mạch là càng nhỏ thì có thiết diện càng lớn, nhưng vận tốc xa tim giảm đi.
Thành động mạch gồm 3 lớp: lớp trong là lớp tế bào nội mạc, lớp giữa chứa các tế bào cơ trơn và các sợi đàn hồi và lớp ngoài là tổ chức liên kết với các sợ thần kinh. Quy luật vận chuyển của mạch máu tuân thủ theo luật huyết động học.
Động mạch có các trạng thái:
+ Quá trình co mạch: Diễn ra khi có kích thích, cơ trơn động mạch co thắt.
+ Quá trình giãn mạch: Diễn ra khi sự giãn ra của cơ trơn động mạch làm tăng đường kính bên trong thành mạch.

- Phân loại động mạch:
+ Động mạch đàn hồi (còn được gọi là động mạch dẫn) được chia thành động mạch phổi và động mạch chủ là những mạch máu có đường kính trên 2.5 cm, đảm nhiệm vai trò di chuyển máu về tim.
+ Động mạch cơ (còn được gọi là động mạch cỡ trung bình, hoặc động mạch phân phối) có vai trò di chuyển máu tới các cơ xương khớp và cơ quan nội tạng. Đọng mạch cơ bao gồm: động mạch cảnh ngoài ở cổ, động mạch cánh tay ở tay, động mạch đùi ở đùi…
+ Tiểu động mạch: Tiểu động mạch là những động mạch nhỏ hơn động mạch cơ, chỉ chứa các tế bào cơ trơn, không tạo thành lớp như động mạch lớn.
Hoạt động của động mạch cũng phụ thuộc vào các mạch máu. Khi có sự thay đổi áp suất, mạch máu sẽ giãn ra, tác động đến động mạch chủ để luân chuyển máu. Động mạch có khả năng đàn hồi, tuổi càng cao thì khả năng đàn hồi càng kém.

- Một số bệnh lý về động mạch:
+ Xơ vữa động mạch: Bệnh xảy ra khi lớp nội mô bị tổn thương, gây lắng đọng lipit trong lớp giữa. Đây là dạng bệnh lý phổ biến nhất của xơ cứng động mạch, thường xảy ra ở những người lớn tuổi, có thể dẫn tới khả năng nhồi máu cơ tim và đột quỵ  cao.
+ Chứng phình mạch: Tình trạng này hình thành khi huyết áp tăng cao đột ngột khiến động mạch không kịp đàn hồi, gây ra phình mạch. Chứng phình mạch ảnh hưởng chủ yếu đến động mạch ở não, dẫn tới bệnh đột quỵ, xuất huyết, tử vong. Những người mắc xơ cứng động mạch có thể biến chứng phình mạch bất cứ lúc nào.

2. Mao mạch là gì?

- Cấu tạo:
Mao mạch là mạch máu duy nhất có vách cho phép trao đổi giữa máu và dịch mô xung quanh. Đường kính mao mạch cũng nhỏ bằng tế bào hồng cầu đơn.
- Phân loại mao mạch:
+ Mao mạch liên tục: có tác dụng dẫn nước và chất hòa tan. Mao mạch liên tục có ở các tế bào, trừ biểu mô và sụn. Mao mạch liên tục cũng có khả năng ngăn chặn tế bào máu và protein huyết tương mất đi. Mao mạch liên tục tạo thành hệ thống bảo vệ máu – não.
+ Mao mạch có lỗ thủng (còn gọi là mao mạch cửa sổ): là những lỗ nội mô tạo điều kiện để khuếch tán qua lớp này. Các tế bào nội mô có khả năng bao phủ toàn bộ mặt trong của thành mạch. Mao mạch lỗ thủng đảm nhiệm vai trò trao đổi chất giữ nước, chuỗi axit amin, huyết tương hoặc dịch mô.
+ Mao mạch kiểu xoang: cấu tạo có lòng hẹp và không đều. Lượng máu di chuyển qua mao mạch này thường chậm, chủ yếu diễn ra ở gan, lá lách, tủy xương, tuyến yên, tuyến thượng thận.
- Cơ chế hoạt động của mao mạch:
Các tiểu  động mạch phân nhánh thành các mao mạch, các mao mạch hoạt động dưới dạng mạng lưới. Phía đầu mao mạch có các cơ vòng tiền mao mạch, giúp  kiểm soát lượng máu đi vào mao mạch. Thành mao mạch có chứa tế bào nội mô, ngăn không cho phân tử lượng lớn đi qua, hầu hết chỉ có nước và chất điện giải đi qua được vùng mao mạch dễ dàng.
Lối vào của mỗi mao mạch được bảo vệ bằng cơ trơn, giúp thắt lại và thu hẹp mao mạch, ngăn chặn chảy máu, còn khi mao mạch nới ra sẽ giúp cho máu đi vào mao mạch rất nhanh.
Tuy nhiên, hoạt động của mao mạch cũng ảnh hưởng bởi tiểu động mạch và tĩnh mạch.

3. Tĩnh mạch là gì?

- Cấu tạo:
Tĩnh mạch được bắt nguồn từ mao mạch, từ cơ trơn của thành mao mạch được gọi là tiểu tĩnh mạch. Tĩnh mạch càng gần tim càng lớn. Động mạch thường có 2 tĩnh mạch.
Cấu tạo của tĩnh mạch bao gồm:
+ Lớp trong cùng vốn là lớp tế bào nội mạc, tạo thành nếp gấp bán nguyệt tạo thành van tĩnh mạch hướng về tim. Van tĩnh mạch này tạo thành các tĩnh mạch chi, nuôi dưỡng não và nội tạng.
+ Lớp giữa gồm những sợi liên kết và sợi cơ: Các sợi cơ này đan lẫn với sợi cơ liên kết.
+ Lớp ngoài mỏng gồm những sợi liên kết chun giãn.
Vì cấu tạo gồm 3 lớp nên tĩnh mạch có tính co giãn cao.

- Cơ chế hoạt động của tĩnh mạch:
Các tiểu tĩnh mạch thu máu từ hệ thống mao mạch, sau đó sẽ hoạt động co bóp hoặc nén tĩnh mạch để đưa máu tiến về tim. Hoạt động này chủ yếu xảy ra ở các chi, khi tĩnh mạch chứa nhiều van, nếp gấp bên trong tĩnh mạch sẽ điều khiển dòng chảy của máu. Chẳng hạn, khi bạn đang đứng, máu từ chân sẽ vượt qua lực kéo của trọng lực để di chuyển về tim, nhưng khi nằm, van tĩnh mạch sẽ khiến lượng máu ít đi.

- Một số bệnh về tĩnh mạch:
+ Suy giãn tĩnh mạch: Bệnh hình thành khi tĩnh mạch có các van bị tổn thương, duỗi ra hoặc sai lệch. Lượng máu ứ đọng trong tĩnh mạch không di chuyển được sẽ sưng to, biến dạng, không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ mà còn gây đau đớn. Bệnh chủ yếu xảy ra ở vùng đùi và chân.
+ Co thắt tĩnh mạch: Khi lượng máu có trong tĩnh mạch đột ngột tăng thể tích khiến động mạch và mao mạch bị tác động dẫn tới thể tích máu giảm đi đột ngột làm tĩnh mạch co lại.
+ Viêm tắc tĩnh mạch: Bệnh hình thành khi tĩnh mạch bị tổn thương trong thời gian dài, có thể dẫn tới hoại tử mạch máu.

4. Sự khác nhau giữa động mạch và tĩnh mạch

Theo cấu tạo, thành động mạch sẽ dày hơn tĩnh mạch. Động mạch cũng hoạt động dựa trên sự tác động của huyết áp làm các sợi chun trong thành động mạch giãn ra hoặc thắt chặt vùng thành mạch. Nếu như không co thắt ở lớp nội mô, các bếp gấp ở động mạch sẽ hình thành. Tĩnh mạch không có nếp gấp này, vì vậy rất dễ gây ra bệnh lý ở vùng tĩnh mạch.
Động mạch thường giữ dạng hình trụ, trong khi tĩnh mạch thường thu hẹp. Động mạch cũng có độ đàn hồi cao hơn, còn tĩnh mạch thì đàn hồi kém, vì vậy rất dễ bị biến dạng.
Tĩnh mạch cũng có chứa các van ngăn dòng chảy từ mao mạch, nhưng khi van này bị hỏng sẽ dẫn tới bệnh lý viêm mạch máu: viêm mao mạch dị ứng

5. Phân biệt rõ về động mạch, mao mạch, tĩnh mạch 

ĐỘNG MẠCH MAO MẠCH TĨNH MẠCH
Thành động mạch có cấu tạo 3 lớp: lớp mô liên kết, lớp cơ trơn và lớp biểu bì lòng trong hẹp Thành tĩnh mạch gồm 3 lớp giống động mạch trong lòng trong rộng và có van một chiều.  Thành mao mạch cấu tạo gồm một lớp tế bào biểu bì, lòng trong rất hẹp.
Chức năng vận chuyển máu từ tim vào các tế bào với vận tốc cao và áp lực lớn Chức năng vận chuyển máu từ các tế bào tim với vận tốc và áp lực nhỏ. Chức năng trao đổi chất với các tế bào

 

Đối với những người có huyết áp tăng cao, tĩnh mạch thường giãn ra gấp 8 lần so với động mạch, do vậy tỉ lệ bệnh nhân mắc suy giãn tĩnh mạch hay viêm tắc tĩnh mạch cũng cao hơn.

Xem thêm tin liên quan 

4 món ăn cực tốt cho người viêm tắc tĩnh mạch 

 

Cà chua và bí quyết đẩy lùi suy giãn tĩnh mạch 

Cảm ơn anh/chị đã để lại thông tin. Bộ phận tư vấn sẽ liên hệ với anh chị ngay khi có thể

Đậu đen làm bạn với người bệnh viêm mao mạch, bạn đã biết chưa?

Đậu đen làm bạn với người bệnh viêm mao mạch, bạn đã biết chưa?

Viêm mao mạch ngày càng trở nên phổ biến và khiến nhiều người bệnh lo lắng bởi vẫn chưa xác định được chính xác nguyên nhân của bệnh cũng như chưa có thuốc đặc trị. Nhiều người vẫn truyền tai nhau về công dụng của đậu đen với bệnh nhân...
So sánh giữa viêm mao mạch dị ứng và xuất huyết giảm tiểu cầu

So sánh giữa viêm mao mạch dị ứng và xuất huyết giảm tiểu cầu

Cuộc sống hiện đại vẫn được mọi người nhận định mang theo rất nhiều những mối lo và những sự đe doạ tới cuộc sống và sức khoẻ con người. Nhiều căn bệnh trước giờ chưa từng gặp thì nay lại xuất hiện, trở nên phổ biến với mức độ...
Vitamin C giảm rõ rệt các nốt ban dị ứng- Viêm mao mạch

Vitamin C giảm rõ rệt các nốt ban dị ứng- Viêm mao mạch

Vitamin C theo nghiên cứu có khả năng tăng cường hệ miễn dịch, là chất chống dị ứng tự nhiên. Cơ chế nào khiến vitamin C mang lại nhiều lợi ích cho người dị ứng. Bệnh nhân dị ứng, có ban dị ứng nên bổ sung vitamin C như thế...
Mỗi ngày một cốc nước cam bạn sẽ giảm vài nốt ban đỏ

Mỗi ngày một cốc nước cam bạn sẽ giảm vài nốt ban đỏ

Ban đỏ thường xuất hiện trong các trường hợp dị ứng đồ ăn, dị ứng thời tiết hay viêm mao mạch dị ứng… Điểm chung khi người bệnh dị ứng là hiện tượng cơ thể nóng và phát ban. Nhưng thực tế nước cam có tác dụng như thế nào...
Điều trị viêm mao mạch bằng thuốc corticosteroid có ưu, nhược điểm gì?

Điều trị viêm mao mạch bằng thuốc corticosteroid có ưu, nhược điểm gì?

Corticosteroid hay còn được biết đến với tên gọi Corticoid là hoạt chất như thế nào? Riêng với bệnh nhân viêm mao mạch dị ứng thì đây được xem là loại thuốc xuất hiện trong hầu khắp các đơn thuốc của bệnh nhân. Vậy corticoid có tác dụng gì trong...
Kinh nghiệm điều trị
Vượt qua bệnh viêm mao mạch nuôi ước mơ làm mẹ của cô giáo dạy nhạc

Vượt qua bệnh viêm mao mạch nuôi ước mơ làm mẹ của cô giáo dạy nhạc

Người phụ nữ tên Nguyễn Nguyệt Phương, sống ở Phủ Lý, Hà Nam đã từng vô cùng khủng hoảng khi nhận được tờ giấy xét nghiệm với kết luận của bác sĩ: bệnh viêm mao mạch dị ứng. Những tưởng thế đã khổ lắm rồi, ai ngờ đâu, 1 năm...
Hành trình của tôi với viêm mao mạch dị ứng

Hành trình của tôi với viêm mao mạch dị ứng

Tôi thực sự băn khoăn khi đặt tên cho bài viết này. Tôi nên để tiêu đề là “Trận chiến của tôi với viêm mao mạch” hay “Hành trình của tôi với viêm mao mạch”? Khi tôi nghĩ về điều này, tôi đã nhận ra rằng: mặc dù đây là...
Chấm dứt nỗi ám ảnh nốt ban đỏ nổi khắp chân

Chấm dứt nỗi ám ảnh nốt ban đỏ nổi khắp chân

Sau hơn 1 năm bị viêm mao mạch dị ứng không tìm được phương pháp điều trị hữu hiệu, anh A sống tại Hồ Chí Minh đã tìm ra được sản phẩm hữu hiệu cho căn bệnh đầy ám ảnh của mình. Giờ đây sức khỏe của anh được cải thiện...
Hạnh phúc của cô gái trẻ bị viêm mao mạch dị ứng

Hạnh phúc của cô gái trẻ bị viêm mao mạch dị ứng

Trong chuyên mục kinh nghiệm điều trị bệnh viêm mao hôm nay, chúng tôi xin phép chia sẻ về câu chuyện của một bệnh nhân nữ bị viêm mao mạch dị ứng đã sang hoại tử. Các nốt hoại tử của em đang có dấu hiệu lan dần, dù có cầm...
Chia sẻ tình trạng cháu trai 13 tuổi bị viêm mao mạch dị ứng

Chia sẻ tình trạng cháu trai 13 tuổi bị viêm mao mạch dị ứng

Viêm mao mạch dị ứng gặp ở mọi lứa tuổi và nó không những gây nên những tổn thương về sức khỏe mà còn ảnh hưởng đến thẩm mỹ. Dưới đây là câu chuyện về hành trình cải thiện bệnh của cháu bé 13 tuổi, ở Lào Cai. 
14 năm vật lộn vì căn bệnh tự miễn nguy hiểm

14 năm vật lộn vì căn bệnh tự miễn nguy hiểm

Bệnh tự miễn là khái niệm chưa được nhiều người biết tới và hiểu đúng mặc dù về bản chất đây là một nhóm bệnh có độ nguy hiểm cao, khả năng biến chứng nặng nề và gây nhiều mất mát cho người bệnh. Trường hợp anh M là một...
Bài đọc nhiều nhất
Đậu đen làm bạn với người bệnh viêm mao mạch, bạn đã biết chưa?

Đậu đen làm bạn với người bệnh viêm mao mạch, bạn đã biết chưa?

Viêm mao mạch ngày càng trở nên phổ biến và khiến nhiều người bệnh lo lắng bởi vẫn chưa xác định được chính xác nguyên nhân của bệnh cũng như chưa có thuốc đặc trị. Nhiều người vẫn truyền tai nhau về công dụng của đậu đen với bệnh nhân...
So sánh giữa viêm mao mạch dị ứng và xuất huyết giảm tiểu cầu

So sánh giữa viêm mao mạch dị ứng và xuất huyết giảm tiểu cầu

Cuộc sống hiện đại vẫn được mọi người nhận định mang theo rất nhiều những mối lo và những sự đe doạ tới cuộc sống và sức khoẻ con người. Nhiều căn bệnh trước giờ chưa từng gặp thì nay lại xuất hiện, trở nên phổ biến với mức độ...
Đột phá mới! Lộ diện sản phẩm thảo dược đẩy lùi lâu dài bệnh viêm mao mạch

Đột phá mới! Lộ diện sản phẩm thảo dược đẩy lùi lâu dài bệnh viêm mao mạch

Viêm mao mạch dị ứng là bệnh tự dị ứng nguy hiểm. Bệnh gây tổn thương lan tỏa hệ thống vi mạch ở nhiều cơ quan như khớp, da, đường tiêu hóa, tim mạch… Hiện chưa có thuốc điều trị bệnh đặc hiệu, do vậy việc theo dõi và điều trị...
Vitamin C giảm rõ rệt các nốt ban dị ứng- Viêm mao mạch

Vitamin C giảm rõ rệt các nốt ban dị ứng- Viêm mao mạch

Vitamin C theo nghiên cứu có khả năng tăng cường hệ miễn dịch, là chất chống dị ứng tự nhiên. Cơ chế nào khiến vitamin C mang lại nhiều lợi ích cho người dị ứng. Bệnh nhân dị ứng, có ban dị ứng nên bổ sung vitamin C như thế...
Bệnh nhân bị viêm mao mạch có nên đi bộ không?

Bệnh nhân bị viêm mao mạch có nên đi bộ không?

Câu hỏi: Chào bác sĩ, tôi bị viêm mao mạch dị ứng 2 năm nay rồi, hiện tại tôi đang chuyển hướng điều trị sang Khang Mạch Linh. Tôi có thói quen là sáng đi bộ quanh nhà khoảng 15 phút sau đó về ăn sáng. Vậy bác sĩ cho...
Đặt mua hàng
Kết nối qua Fanpage