Suy giãn tĩnh mạch: Nguyên nhân, triệu chứng, cách phòng ngừa

Suy giãn tĩnh mạch là gì?

Suy giãn tĩnh mạch (Varicose veins) là tình trạng các tĩnh mạch bị giãn rộng, kéo dài, ngoằn ngoèo, thường gặp nhất ở tĩnh mạch chi dưới. Nguyên nhân cốt lõi là do hệ thống van tĩnh mạch suy yếu hoặc mất chức năng, khiến máu không được đưa về tim hiệu quả và ứ đọng tại chi dưới. Theo thời gian, áp lực trong lòng tĩnh mạch tăng cao sẽ làm thành mạch giãn ra, gây ra các triệu chứng đau nhức, nặng chân và nhiều biến chứng nguy hiểm khác.

Trong điều kiện bình thường, các van tĩnh mạch hoạt động như “cánh cửa một chiều”, giúp máu lưu thông từ chi dưới về tim chống lại trọng lực. Khi van bị suy, máu chảy ngược và tích tụ, lâu ngày làm tăng áp lực lên thành mạch, khiến tĩnh mạch giãn ra và biến dạng. Bệnh tiến triển chậm, âm thầm nhưng kéo dài suốt đời nếu không kiểm soát tốt.

Nguyên nhân gây suy giãn tĩnh mạch 

Suy giãn tĩnh mạch không xảy ra đột ngột mà là kết quả của nhiều yếu tố nguy cơ tác động đồng thời, làm tổn thương van tĩnh mạch và thành mạch. Cụ thể:

Đặc thù nghề nghiệp

Những người phải đứng hoặc ngồi lâu như nhân viên văn phòng, giáo viên, thợ may, công nhân dây chuyền, người bán hàng… có nguy cơ cao. Bởi  khó lưu thông từ chân về tim, lực tĩnh mạch chi dưới tăng liên tục khiến van tĩnh mạch nhanh chóng suy yếu.

Giới tính và nội tiết tố

Phụ nữ dễ bị suy giãn tĩnh mạch hơn nam giới do ảnh hưởng của nội tiết tố estrogen. Đặc biệt trong giai đoạn mang thai, sau sinh hoặc tiền mãn kinh.  

Mang thai và sinh nở

Phụ nữ mang thai và sinh đẻ nhiều lần có nguy cơ mắc bệnh cao hơn do sự thay đổi nội tiết tố và tăng áp lực ổ bụng. Thai nhi làm tăng áp lực ổ bụng, cản trở dòng máu tĩnh mạch từ chân về tim, đồng thời thay đổi nội tiết khiến thành mạch kém đàn hồi.

Đọc thêm: Điều trị giãn tĩnh mạch sau sinh: Nỗi lo của nhiều phụ nữ

 Thừa cân, béo phì

Trọng lượng cơ thể lớn tạo áp lực liên tục lên hệ tĩnh mạch chi dưới và mạch máu khiến bệnh tiến triển nhanh hơn.

Tuổi tác

Càng lớn tuổi, thành mạch và van tĩnh mạch càng lão hóa, làm giảm độ đàn hồi của mạch máu, van tĩnh mạch đóng mở kém hiệu quả, dễ xảy ra ứ trệ tuần hoàn. Tuy nhiên, hiện nay bệnh đang có xu hướng trẻ hóa do lối sống không lành mạnh và ít vận động.  

Yếu tố di truyền

Nếu trong gia đình có người từng mắc suy giãn tĩnh mạch, nguy cơ của bạn cũng cao hơn người bình thường.

Thói quen sinh hoạt không lành mạnh

Một số thói quen tưởng chừng vô hại nhưng lại góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh như:

- Hút thuốc lá

- Uống rượu bia thường xuyên

- Mang giày cao gót trong thời gian dài

- Mặc quần áo bó chặt vùng bụng, bẹn hoặc đùi

Những yếu tố này làm giảm lưu thông máu và gây áp lực bất thường lên hệ tĩnh mạch.

Triệu chứng suy giãn tĩnh mạch

Một trong những lý do khiến suy giãn tĩnh mạch nguy hiểm là do triệu chứng ban đầu dễ bị bỏ qua.

Giai đoạn sớm

Đây là giai đoạn khởi phát, bệnh mới bắt đầu hình thành ở mức độ chức năng, chưa có tổn thương rõ rệt trên bề mặt da. Ở giai đoạn này, nhiều người nhầm lẫn với mệt mỏi thông thường nên bỏ qua

- Cảm giác nặng chân, mỏi chân, đặc biệt vào cuối ngày

- Tê bì, châm chích nhẹ ở cẳng chân

- Chuột rút về đêm

- Cảm giác khó chịu giảm khi nằm nghỉ, gác cao chân. 

Giai đoạn tiến triển ( nhẹ - trung bình)

Bệnh suy giãn tĩnh mạch bắt đầu biểu hiện rõ hơn về mặt hình thái mạch máu và chưa gây biến chứng nặng. Dấu hiệu điển hình:

- Xuất hiện các tĩnh mạch nhỏ màu xanh hoặc tím nhạt dưới da

- Mạch máu nổi rõ hơn khi đứng lâu hoặc vận động

- Đau nhức, căng tức chân tăng dần

- Phù nhẹ cổ chân, bàn chân vào cuối ngày

Giai đoạn nặng

Ở giai đoạn này, bệnh ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống, người bệnh cần được thăm khám chuyên khoa mạch máu để đánh giá mức độ và có phương pháp điều trị phù hợp.

- Tĩnh mạch giãn lớn, ngoằn ngoèo, nổi rõ trên bề mặt da

- Đau nhức chân thường xuyên, nặng chân kéo dài

- Phù chân rõ rệt, không giảm nhiều khi nghỉ ngơi

- Da vùng cẳng chân có thể khô, ngứa, sẫm màu

- Loét tĩnh mạch vùng cổ chân, vết thương lâu lành

- Chảy dịch, dễ nhiễm trùng

- Viêm tĩnh mạch, hình thành huyết khối

- Đau nhiều, đi lại khó khăn

Suy giãn tĩnh mạch có nguy hiểm không? 

Suy giãn tĩnh mạch không chỉ là vấn đề thẩm mỹ hay đau mỏi chân thông thường. Đây là bệnh lý mạch máu mạn tính, tiến triển âm thầm và có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống.

- Viêm tắc tĩnh mạch gây đau, sưng, nóng đỏ

- Loét chân mạn tính, dễ nhiễm trùng

- Huyết khối tĩnh mạch sâu, có thể dẫn đến thuyên tắc phổi

Chính vì vậy, việc phát hiện sớm và chủ động áp dụng giải pháp hỗ trợ là vô cùng quan trọng.

Đọc thêm: Cảnh báo bệnh giãn tĩnh mạch chân ngày càng trẻ hóa 

Giải pháp phòng ngừa và hỗ trợ cải thiện suy giãn tĩnh mạch

Suy giãn tĩnh mạch là bệnh lý mạn tính, không thể tự khỏi hoàn toàn nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa sớm. 

Thay đổi lối sống

Lối sống có ảnh hưởng trực tiếp đến áp lực lên hệ tĩnh mạch chi dưới. Việc điều chỉnh thói quen sinh hoạt hằng ngày giúp giảm ứ trệ máu và bảo vệ van tĩnh mạch.

- Tránh đứng hoặc ngồi quá lâu một tư thế

- Sau mỗi 30 – 60 phút nên đứng dậy vận động nhẹ, xoay cổ chân, co duỗi bắp chân

- Khi nghỉ ngơi nên gác cao chân hơn tim khoảng 10 – 15 cm

- Ngủ đủ giấc, hạn chế thức khuya

Kiểm soát cân nặng hợp lý

Thừa cân, béo phì làm gia tăng áp lực lên hệ tĩnh mạch chi dưới, khiến bệnh tiến triển nhanh hơn. Duy trì cân nặng hợp lý theo chỉ số BMI, kết hợp ăn uống khoa học và vận động thường xuyên có thể ngăn ngừa suy giãn tĩnh mạch mới hình thành.

Vận động và tập luyện đúng cách

Hoạt động của cơ bắp chân đóng vai trò như “máy bơm” hỗ trợ đưa máu về tim. Vận động đều đặn giúp cải thiện tuần hoàn và giảm áp lực trong tĩnh mạch. Các hình thức vận động phù hợp như: đi bộ, bơi lội, yoga, đạp xe,... Tránh các môn gây áp lực lớn lên chân như nâng tạ nặng, đứng lâu khi tập, chạy cường độ cao.

Chế độ ăn uống khoa học

- Bổ sung chất xơ, hạn chế táo bón

- Tăng cường thực phẩm giàu vitamin C, E, flavonoid giúp bền thành mạch

- Hạn chế muối, đồ ăn nhiều dầu mỡ

- Uống đủ nước mỗi ngày

Phòng ngừa suy giãn tĩnh mạch bằng các biện pháp hỗ trợ chuyên sâu

- Sử dụng vớ y khoa theo tư vấn chuyên môn

- Thăm khám định kỳ để theo dõi tình trạng tĩnh mạch

- Xoa bóp, massage nhẹ nhàng khu vực bị ảnh hưởng có thể giúp máu lưu thông qua các tĩnh mạch tốt hơn.

- Sử dụng các giải pháp hỗ trợ từ thảo dược giúp hoạt huyết, tăng cường tuần hoàn, làm bền thành mạch, giúp giảm đau mỏi, nặng chân và hạn chế tiến triển bệnh.

Suy giãn tĩnh mạch là bệnh lý mạn tính phổ biến nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát và cải thiện nếu được phát hiện sớm và chăm sóc đúng cách. Hiểu rõ nguyên nhân, nhận biết triệu chứng và chủ động thay đổi lối sống kết hợp các giải pháp hỗ trợ phù hợp sẽ giúp bảo vệ hệ tĩnh mạch, giảm đau nhức, nâng cao chất lượng cuộc sống lâu dài.