Phân biệt về động mạch, tĩnh mạch, mao mạch

Mạch máu gồm 3 loại là: động mạch, mao mạch và tĩnh mạch có vai trò quan trọng trong hệ thống tuần hoàn máu. Vậy chúng có đặc điểm như thế nào và khác nhau như thế nào? Làm sao để phân biệt 3 loại mạch này?
 

Động mạch, mao mạchtĩnh mạch góp phần tạo nên hệ thống tuần hoàn khép kín. Động mạch đảm nhiệm vai trò mang máu đi từ trái tim, mao mạch giúp trao đổi nước và các chất trong máu, tĩnh mạch có nhiệm vụ mang mạch máu quay trở lại tim. Ngoài ra, động mạch, mao mạch và tĩnh mạch còn có cấu tạo, phân bố và ảnh hưởng tới các phần khác của cơ thể.
Dưới đây là những hiểu biết cơ bản về 3 loại mạch máu này:

1. Động mạch là gì?

- Cấu tạo của động mạch:
Ðộng mạch có chức năng đưa máu từ tim về mao mạch. Cấu tạo của động mạch gồm nhiều ống dẫn đàn hồi. Từ động mạch, các mạch máu được phân nhánh, cơ chế của động mạch là càng nhỏ thì có thiết diện càng lớn, nhưng vận tốc xa tim giảm đi.
Thành động mạch gồm 3 lớp: lớp trong là lớp tế bào nội mạc, lớp giữa chứa các tế bào cơ trơn và các sợi đàn hồi và lớp ngoài là tổ chức liên kết với các sợ thần kinh. Quy luật vận chuyển của mạch máu tuân thủ theo luật huyết động học.
Động mạch có các trạng thái:
+ Quá trình co mạch: Diễn ra khi có kích thích, cơ trơn động mạch co thắt.
+ Quá trình giãn mạch: Diễn ra khi sự giãn ra của cơ trơn động mạch làm tăng đường kính bên trong thành mạch.

- Phân loại động mạch:
+ Động mạch đàn hồi (còn được gọi là động mạch dẫn) được chia thành động mạch phổi và động mạch chủ là những mạch máu có đường kính trên 2.5 cm, đảm nhiệm vai trò di chuyển máu về tim.
+ Động mạch cơ (còn được gọi là động mạch cỡ trung bình, hoặc động mạch phân phối) có vai trò di chuyển máu tới các cơ xương khớp và cơ quan nội tạng. Đọng mạch cơ bao gồm: động mạch cảnh ngoài ở cổ, động mạch cánh tay ở tay, động mạch đùi ở đùi…
+ Tiểu động mạch: Tiểu động mạch là những động mạch nhỏ hơn động mạch cơ, chỉ chứa các tế bào cơ trơn, không tạo thành lớp như động mạch lớn.
Hoạt động của động mạch cũng phụ thuộc vào các mạch máu. Khi có sự thay đổi áp suất, mạch máu sẽ giãn ra, tác động đến động mạch chủ để luân chuyển máu. Động mạch có khả năng đàn hồi, tuổi càng cao thì khả năng đàn hồi càng kém.

- Một số bệnh lý về động mạch:
+ Xơ vữa động mạch: Bệnh xảy ra khi lớp nội mô bị tổn thương, gây lắng đọng lipit trong lớp giữa. Đây là dạng bệnh lý phổ biến nhất của xơ cứng động mạch, thường xảy ra ở những người lớn tuổi, có thể dẫn tới khả năng nhồi máu cơ tim và đột quỵ  cao.
+ Chứng phình mạch: Tình trạng này hình thành khi huyết áp tăng cao đột ngột khiến động mạch không kịp đàn hồi, gây ra phình mạch. Chứng phình mạch ảnh hưởng chủ yếu đến động mạch ở não, dẫn tới bệnh đột quỵ, xuất huyết, tử vong. Những người mắc xơ cứng động mạch có thể biến chứng phình mạch bất cứ lúc nào.

2. Mao mạch là gì?

- Cấu tạo:
Mao mạch là mạch máu duy nhất có vách cho phép trao đổi giữa máu và dịch mô xung quanh. Đường kính mao mạch cũng nhỏ bằng tế bào hồng cầu đơn.
- Phân loại mao mạch:
+ Mao mạch liên tục: có tác dụng dẫn nước và chất hòa tan. Mao mạch liên tục có ở các tế bào, trừ biểu mô và sụn. Mao mạch liên tục cũng có khả năng ngăn chặn tế bào máu và protein huyết tương mất đi. Mao mạch liên tục tạo thành hệ thống bảo vệ máu – não.
+ Mao mạch có lỗ thủng (còn gọi là mao mạch cửa sổ): là những lỗ nội mô tạo điều kiện để khuếch tán qua lớp này. Các tế bào nội mô có khả năng bao phủ toàn bộ mặt trong của thành mạch. Mao mạch lỗ thủng đảm nhiệm vai trò trao đổi chất giữ nước, chuỗi axit amin, huyết tương hoặc dịch mô.
+ Mao mạch kiểu xoang: cấu tạo có lòng hẹp và không đều. Lượng máu di chuyển qua mao mạch này thường chậm, chủ yếu diễn ra ở gan, lá lách, tủy xương, tuyến yên, tuyến thượng thận.
- Cơ chế hoạt động của mao mạch:
Các tiểu  động mạch phân nhánh thành các mao mạch, các mao mạch hoạt động dưới dạng mạng lưới. Phía đầu mao mạch có các cơ vòng tiền mao mạch, giúp  kiểm soát lượng máu đi vào mao mạch. Thành mao mạch có chứa tế bào nội mô, ngăn không cho phân tử lượng lớn đi qua, hầu hết chỉ có nước và chất điện giải đi qua được vùng mao mạch dễ dàng.
Lối vào của mỗi mao mạch được bảo vệ bằng cơ trơn, giúp thắt lại và thu hẹp mao mạch, ngăn chặn chảy máu, còn khi mao mạch nới ra sẽ giúp cho máu đi vào mao mạch rất nhanh.
Tuy nhiên, hoạt động của mao mạch cũng ảnh hưởng bởi tiểu động mạch và tĩnh mạch.

3. Tĩnh mạch là gì?

- Cấu tạo:
Tĩnh mạch được bắt nguồn từ mao mạch, từ cơ trơn của thành mao mạch được gọi là tiểu tĩnh mạch. Tĩnh mạch càng gần tim càng lớn. Động mạch thường có 2 tĩnh mạch.
Cấu tạo của tĩnh mạch bao gồm:
+ Lớp trong cùng vốn là lớp tế bào nội mạc, tạo thành nếp gấp bán nguyệt tạo thành van tĩnh mạch hướng về tim. Van tĩnh mạch này tạo thành các tĩnh mạch chi, nuôi dưỡng não và nội tạng.
+ Lớp giữa gồm những sợi liên kết và sợi cơ: Các sợi cơ này đan lẫn với sợi cơ liên kết.
+ Lớp ngoài mỏng gồm những sợi liên kết chun giãn.
Vì cấu tạo gồm 3 lớp nên tĩnh mạch có tính co giãn cao.

- Cơ chế hoạt động của tĩnh mạch:
Các tiểu tĩnh mạch thu máu từ hệ thống mao mạch, sau đó sẽ hoạt động co bóp hoặc nén tĩnh mạch để đưa máu tiến về tim. Hoạt động này chủ yếu xảy ra ở các chi, khi tĩnh mạch chứa nhiều van, nếp gấp bên trong tĩnh mạch sẽ điều khiển dòng chảy của máu. Chẳng hạn, khi bạn đang đứng, máu từ chân sẽ vượt qua lực kéo của trọng lực để di chuyển về tim, nhưng khi nằm, van tĩnh mạch sẽ khiến lượng máu ít đi.

- Một số bệnh về tĩnh mạch:
+ Suy giãn tĩnh mạch: Bệnh hình thành khi tĩnh mạch có các van bị tổn thương, duỗi ra hoặc sai lệch. Lượng máu ứ đọng trong tĩnh mạch không di chuyển được sẽ sưng to, biến dạng, không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ mà còn gây đau đớn. Bệnh chủ yếu xảy ra ở vùng đùi và chân.
+ Co thắt tĩnh mạch: Khi lượng máu có trong tĩnh mạch đột ngột tăng thể tích khiến động mạch và mao mạch bị tác động dẫn tới thể tích máu giảm đi đột ngột làm tĩnh mạch co lại.
+ Viêm tắc tĩnh mạch: Bệnh hình thành khi tĩnh mạch bị tổn thương trong thời gian dài, có thể dẫn tới hoại tử mạch máu.

4. Sự khác nhau giữa động mạch và tĩnh mạch

Theo cấu tạo, thành động mạch sẽ dày hơn tĩnh mạch. Động mạch cũng hoạt động dựa trên sự tác động của huyết áp làm các sợi chun trong thành động mạch giãn ra hoặc thắt chặt vùng thành mạch. Nếu như không co thắt ở lớp nội mô, các bếp gấp ở động mạch sẽ hình thành. Tĩnh mạch không có nếp gấp này, vì vậy rất dễ gây ra bệnh lý ở vùng tĩnh mạch.
Động mạch thường giữ dạng hình trụ, trong khi tĩnh mạch thường thu hẹp. Động mạch cũng có độ đàn hồi cao hơn, còn tĩnh mạch thì đàn hồi kém, vì vậy rất dễ bị biến dạng.
Tĩnh mạch cũng có chứa các van ngăn dòng chảy từ mao mạch, nhưng khi van này bị hỏng sẽ dẫn tới bệnh lý viêm mạch máu: viêm mao mạch dị ứng

5. Phân biệt rõ về động mạch, mao mạch, tĩnh mạch 

ĐỘNG MẠCH MAO MẠCH TĨNH MẠCH
Thành động mạch có cấu tạo 3 lớp: lớp mô liên kết, lớp cơ trơn và lớp biểu bì lòng trong hẹp Thành tĩnh mạch gồm 3 lớp giống động mạch trong lòng trong rộng và có van một chiều.  Thành mao mạch cấu tạo gồm một lớp tế bào biểu bì, lòng trong rất hẹp.
Chức năng vận chuyển máu từ tim vào các tế bào với vận tốc cao và áp lực lớn Chức năng vận chuyển máu từ các tế bào tim với vận tốc và áp lực nhỏ. Chức năng trao đổi chất với các tế bào

 

Đối với những người có huyết áp tăng cao, tĩnh mạch thường giãn ra gấp 8 lần so với động mạch, do vậy tỉ lệ bệnh nhân mắc suy giãn tĩnh mạch hay viêm tắc tĩnh mạch cũng cao hơn.

Xem thêm tin liên quan 

4 món ăn cực tốt cho người viêm tắc tĩnh mạch 

 

Cà chua và bí quyết đẩy lùi suy giãn tĩnh mạch 

Cảm ơn anh/chị đã để lại thông tin. Bộ phận tư vấn sẽ liên hệ với anh chị ngay khi có thể

Công dụng chính của từng thảo dược trong Khang Mạch Linh

Công dụng chính của từng thảo dược trong Khang Mạch Linh

Câu hỏi: Chào bác sĩ, tôi bị viêm mao mạch dị ứng đã hơn 1 năm nay, uống thuốc nhiều nơi nhưng chưa thấy hiệu quả. Tôi được bạn giới thiệu cho sản phẩm Khang Mạch Linh và thấy nhiều bệnh nhân bị bệnh như tôi có dấu hiệu tích...
Đan sâm và cộng dụng điều trị xơ vữa mạch vành

Đan sâm và cộng dụng điều trị xơ vữa mạch vành

Trong suốt hơn 2000 năm qua, đan sâm đã được nhiều lương y và người bệnh sử dụng như là một vị thuốc quý. Đây là một thảo dược vô cùng nổi tiếng, đã được chứng minh và thực nghiệm cho thấy mang lại nhiều lợi ích cho người bệnh...
Mẹ hết lo viêm mao mạch dị ứng dai dẳng ở con

Mẹ hết lo viêm mao mạch dị ứng dai dẳng ở con

Phát ban, tái đi tái lại nhiều lần là một nỗi lo ám ảnh nhiều cha mẹ có con gặp các vấn đề của bệnh lý viêm mao mạch dị ứng. Tuy nhiên vì sao các con đã được thăm khám, dùng thuốc điều trị và ít nhiều bệnh tình...
Thảo dược có vai trò quan trọng đối với bệnh dị ứng

Thảo dược có vai trò quan trọng đối với bệnh dị ứng

Dị ứng là một rối loạn quá mẫn của hệ miễn dịch. Phản ứng dị ứng xảy ra để chống lại các chất vô hại trong môi trường được gọi là chất gây dị ứng. Khác với bệnh dị ứng thông thường, nhóm bệnh tự miễn có các dấu hiệu...
Bác sĩ Nguyễn Hồng Siêm chia sẻ về điều trị bệnh viêm mao mạch

Bác sĩ Nguyễn Hồng Siêm chia sẻ về điều trị bệnh viêm mao mạch

Ngày 22/6, tại Hà Nội, Công ty TNHH Dược phẩm Khang Linh tổ chức hội thảo vai trò của thảo dược trong hỗ trợ và điều trị bệnh viêm mao mạch, viêm tắc tĩnh mạch. Tại hội thảo, TS. BS Nguyễn Hồng Siêm – Chủ tịch hội Đông Y TP...
Kinh nghiệm điều trị
Hành trình của tôi với viêm mao mạch dị ứng

Hành trình của tôi với viêm mao mạch dị ứng

Tôi thực sự băn khoăn khi đặt tên cho bài viết này. Tôi nên để tiêu đề là “Trận chiến của tôi với viêm mao mạch” hay “Hành trình của tôi với viêm mao mạch”? Khi tôi nghĩ về điều này, tôi đã nhận ra rằng: mặc dù đây là...
Chấm dứt nỗi ám ảnh nốt ban đỏ nổi khắp chân

Chấm dứt nỗi ám ảnh nốt ban đỏ nổi khắp chân

Sau hơn 1 năm bị viêm mao mạch dị ứng không tìm được phương pháp điều trị hữu hiệu, anh A sống tại Hồ Chí Minh đã tìm ra được sản phẩm hữu hiệu cho căn bệnh đầy ám ảnh của mình. Giờ đây sức khỏe của anh được cải thiện...
Hạnh phúc của cô gái trẻ bị viêm mao mạch dị ứng

Hạnh phúc của cô gái trẻ bị viêm mao mạch dị ứng

Trong chuyên mục kinh nghiệm điều trị bệnh viêm mao hôm nay, chúng tôi xin phép chia sẻ về câu chuyện của một bệnh nhân nữ bị viêm mao mạch dị ứng đã sang hoại tử. Các nốt hoại tử của em đang có dấu hiệu lan dần, dù có cầm...
Chia sẻ tình trạng cháu trai 13 tuổi bị viêm mao mạch dị ứng

Chia sẻ tình trạng cháu trai 13 tuổi bị viêm mao mạch dị ứng

Viêm mao mạch dị ứng gặp ở mọi lứa tuổi và nó không những gây nên những tổn thương về sức khỏe mà còn ảnh hưởng đến thẩm mỹ. Dưới đây là câu chuyện về hành trình cải thiện bệnh của cháu bé 13 tuổi, ở Lào Cai. 
14 năm vật lộn vì căn bệnh tự miễn nguy hiểm

14 năm vật lộn vì căn bệnh tự miễn nguy hiểm

Bệnh tự miễn là khái niệm chưa được nhiều người biết tới và hiểu đúng mặc dù về bản chất đây là một nhóm bệnh có độ nguy hiểm cao, khả năng biến chứng nặng nề và gây nhiều mất mát cho người bệnh. Trường hợp anh M là một...
Điều trị viêm tắc tĩnh mạch chi không khó như bạn nghĩ!

Điều trị viêm tắc tĩnh mạch chi không khó như bạn nghĩ!

Viêm tắc tĩnh mạch chi dưới khiến chân bạn sưng to, đau đớn? Điều trị viêm tắc tĩnh mạch có khó không? Một vấn đề được nhiều khách hàng quan tâm. Vậy hãy cùng lắng nghe kinh nghiệm điều trị của bệnh nhân mắc viêm tắc tĩnh mạch thành công.
Bài đọc nhiều nhất
Phù nề cơ thể trong quá trình điều trị viêm mao mạch bằng thuốc tây

Phù nề cơ thể trong quá trình điều trị viêm mao mạch bằng thuốc tây

Câu hỏi: Chào bác sĩ cháu năm nay 22 tuổi, cháu bị viêm mao mạch dị ứng gần 3 năm nay. Cháu cũng đã đi chữa bệnh nhiều nơi dùng nhiều thuốc vẫn không khỏi, người cháu hơi phù nề do dùng nhiều thuốc tây. Đi lại nhiều thì chân cháu...
Liệu trình sử dụng Khang Mạch Linh cho trẻ em

Liệu trình sử dụng Khang Mạch Linh cho trẻ em

Chào bác sĩ! Con gái tôi năm nay được 6 tuổi, khoảng 2 tháng gần đây cháu hay bị dị ứng nhất là khi ăn đồ tanh, các nốt ban đỏ nổi ở chân. Những nốt này không ngứa, cháu không sốt. Có lần tôi mua thuốc dị ứng cho...
Bệnh viêm mao mạch có gây ung thư da không?

Bệnh viêm mao mạch có gây ung thư da không?

Chào bác sĩ, tôi bị viêm mao mạch dị ứng 6 năm nay, tôi đã điều trị xong đợt thuốc tây của bác sĩ bệnh viện kê đơn mà cũng chỉ đỡ được một phần. Bệnh khiến tôi cảm thấy khó chịu và lo lắng. Có người nói với tôi...
Hỏi đáp bệnh viêm mao mạch dị ứng có dẫn đến trầm cảm không?

Hỏi đáp bệnh viêm mao mạch dị ứng có dẫn đến trầm cảm không?

Chào bác sĩ, con gái tôi năm nay 19 tuổi. Cháu bị viêm mao mạch dị ứng đã hơn 1 năm nay. Tôi cũng đã cháu đi các bệnh viện lớn để điều trị, cũng chỉ đỡ hơn chút ít. Đến mùa lạnh thì bệnh vẫn phát ra, mọc nhiều...
Hành trình của tôi với viêm mao mạch dị ứng

Hành trình của tôi với viêm mao mạch dị ứng

Tôi thực sự băn khoăn khi đặt tên cho bài viết này. Tôi nên để tiêu đề là “Trận chiến của tôi với viêm mao mạch” hay “Hành trình của tôi với viêm mao mạch”? Khi tôi nghĩ về điều này, tôi đã nhận ra rằng: mặc dù đây là...
Đặt mua hàng
Kết nối qua Fanpage